Jak projektować place zabaw, które służą wszystkim? Nowy poradnik dla inwestorów i architektów

Podwórka i place zabaw mogą być odpowiedzią na ten deficyt – jeśli sąprojektowane jako przestrzeń życia społecznego, a nie wyłącznie jako strefadziecięcej aktywności. To miejsca, w których dzieci budują samodzielność,młodzież znajduje przestrzeń spotkań, a dorośli tworzą codzienne więzisąsiedzkie.

Tym zagadnieniom poświęcony jest przewodnik „Place zabaw. Poradnik dlainwestorów i osób projektujących budynki mieszkalne”, przygotowany zinicjatywy i wydany przez Polski Związek Firm Deweloperskich we współpracy zcenionymi ekspertkami i ekspertami z obszaru projektowania, dostępności,bezpieczeństwa, akustyki, natury i przestrzeni miejskiej.

^{Fot. PZFD}

Czytaj również: Jak wygospodarować przestrzeń dla całodobowej opieki w małym mieszkaniu?

– Dobre podwórko może zmienić codzienność całej społeczności. To tutaj dzieciuczą się samodzielności, ruchu i relacji z rówieśnikami, a rodzice i opiekunowienawiązują pierwsze sąsiedzkie rozmowy. Przygotowując przewodnik, chcieliśmypokazać, że plac zabaw jest ważną częścią życia osiedla i jakości życiamieszkańców – mówi Paweł Putkowski, Prezes Warszawskiego OddziałuPolskiego Związku Firm Deweloperskich.

Od potrzeb dzieci do konkretnych rozwiązań

Przewodnik pokazuje plac zabaw jako złożoną przestrzeń codziennego życia:miejsce ruchu, relacji, samodzielności, kontaktu z naturą i odpoczynku, ajednocześnie obszar wymagający dobrych decyzji projektowych, znajomościprzepisów, zasad bezpieczeństwa, dostępności, neuroróżnorodności, akustyki,doboru materiałów, nawierzchni, zieleni i wody. Prowadzi od pytania o potrzebydzieci i młodzieży do bardzo praktycznych odpowiedzi: jak tworzyć przestrzenie dobre dla całej społeczności  – dzieci, rodziców, opiekunów, seniorów, osób zniepełnosprawnościami i sąsiadów.

– Przestrzeń dobra dla dziecka to przestrzeń dobra dla wszystkich – podkreśla drinż. arch. Monika Wróbel z Fundacji Skwer Sportów Miejskich, współautorkaprzewodnika. W praktyce oznacza to miejsca dostępne, bezpieczne, czytelne iwygodne także dla rodziców z wózkami, seniorów, opiekunów oraz osób zograniczoną mobilnością.

Dostępność, widoczność i swoboda zabawy

W przewodniku eksperci omawiają także kwestie inkluzywności – projektowania,które zaprasza do uczestnictwa osoby o różnych potrzebach, wieku, sprawności iwrażliwości sensorycznej. Dobrze zaprojektowany plac zabaw pozwala dzieciompodejmować zabawę z rówieśnikami, a dorosłym daje poczucie, że mogątowarzyszyć im z odpowiedniego dystansu.

– Możliwość kontaktu wzrokowego to ważna potrzeba rodzica i dziecka –podkreśla Dominik Berliński z Centrum Kontroli Placów Zabaw, współautorprzewodnika.

Dlatego znaczenie mają widoczność, układ ścieżek, lokalizacja ławek imożliwość obserwowania stref zabawy z pewnego oddalenia. Dziecko możebudować samodzielność i relacje z rówieśnikami, a opiekun – siedząc na ławce,rozmawiając z sąsiadem czy odpoczywając – nadal ma poczuciebezpieczeństwa.

Czytaj również: Naturalne place zabaw – dlaczego to już standard, a nie trend?

^{Osiedle Wizjonerów w Krakowie, PZFD Henninger InvestmentMieszkaj w Mieście}

Miejsce także dla starszych dzieci i młodzieży

Autorzy zwracają uwagę także na potrzeby starszych dzieci i nastolatków.Osiedlowa przestrzeń powinna dorastać razem z mieszkańcami. Młodzieżpotrzebuje miejsc spotkań, odpoczynku i aktywności: stołów piknikowych,hamaków, dużych huśtawek, stołów do ping-ponga, drążków, street workoutu,ścian do rysowania kredą czy przestrzeni, w których można po prostu pobyćrazem.

Takie miejsca pozwalają młodym ludziom pozostać częścią osiedlowejwspólnoty i korzystać ze wspólnej przestrzeni w sposób adekwatny do ich wieku,potrzeb i codziennych relacji.

Natura jako funkcjonalna część placu zabaw

Na współczesnych osiedlach natura powinna być obecna w jak największymstopniu – jako funkcjonalny element przestrzeni zabawy. Zieleń, cień, piasek,woda, patyki, liście, naturalne nawierzchnie i roślinność tworzą warunki doeksploracji, zabawy wszystkimi zmysłami i odpoczynku od nadmiaru bodźców.

– Zieleń na placach zabaw nie powinna być tylko dekoracją. Powinna byćfunkcjonalną częścią przestrzeni – tłumaczą Justyna Dziedziejko i MagdalenaWnęk z topoScape, architektki krajobrazu i współautorki przewodnika.Dzieci potrzebują kontaktu z przyrodą: możliwości zrywania liści i owoców,plecenia wianków, zabawy patykami, chowania się wśród roślin, obserwowaniazmieniających się pór roku, a czasem także wspinania się na drzewa. Takrozumiana natura wzbogaca zabawę, wspiera mikroklimat osiedla i pomagadzieciom odpocząć od świata ekranów.

Akustyka, komfort mieszkańców i relacje sąsiedzkie

Przewodnik obejmuje również tematy, które często decydują o tym, jak placzabaw działa po oddaniu do użytku. Dzieci podczas zabawy biegają, śmieją się,krzyczą, wyrażają emocje i sprawdzają swoje możliwości. Dźwięki dobiegające zplacu zabaw są naturalną częścią ich swobodnej aktywności, ale mogą też staćsię punktem zapalnym w relacjach sąsiedzkich.

Dlatego dobrze zaprojektowany plac zabaw powinien uwzględniać akustykę – niepo to, aby ograniczać dziecięcą ekspresję, ale żeby mądrze godzić różne potrzebymieszkańców.

– Dobry plac zabaw powinien uwzględniać potrzeby dzieci i komfortmieszkańców – mówi dr inż. arch. Beata Walicka-Góral z PolitechnikiRzeszowskiej, współautorka przewodnika.

W praktyce pomagają w tym m.in. strefy ciche i głośne, odpowiednia lokalizacjaurządzeń, kontrola ich zużycia oraz miejsca wyciszenia wśród zieleni.

Dla osób, które kształtują przestrzeń wokół nas

Dobrze zaprojektowany plac zabaw może wspierać rozwój dzieci i poprawiaćjakość życia całej społeczności lokalnej. Właśnie dlatego temat wymaga dziśszerszego spojrzenia – łączącego przepisy, bezpieczeństwo, projektowanie,dostępność, naturę, komfort mieszkańców i aktualną wiedzę o rozwoju dziecka.Przepisy, które w 2024 roku wprowadziły obowiązek budowy placu zabaw przykażdej inwestycji wielorodzinnej liczącej powyżej 20 mieszkań otworzyły wielepraktycznych pytań: o to jak projektować takie miejsca mądrze, odpowiedzialnie iz myślą o realnych potrzebach użytkowników?

– Aby na nie odpowiedzieć, Oddział Warszawski PZFD postanowił wydaćporadnik dotyczący projektowania placów zabaw na osiedlach mieszkaniowych.Choć punktem wyjścia są regulacje prawne, poprosiliśmy autorów publikacjitakże o szersze spojrzenie na zagadnienie, tak aby ułatwić inwestoromprojektowanie przestrzeni odpowiadających w pełni na współczesne potrzebydzieci, ale też całych rodzin. Treść poradnika jest zgodna z najnowszymi trendamiw projektowaniu oraz aktualną wiedzą dotyczącą rozwoju dziecka – mówi PawełPutkowski.

Pobierz przewodnik „Place zabaw. Poradnik dla inwestorów i osób projektującychbudynki mieszkalne” i dowiedz się, jak tworzyć lepszą przestrzeń do życia:https://www.pzfd.pl/s/place-zabaw