Najbardziej charakterystyczne postacie niedozwolonych postanowień umownych

Najbardziej charakterystyczne postacie niedozwolonych postanowień umownych – wykaz uproszczony:

W szczególności powinno się zwrócić uwagę na klauzule, które:

- ujmują jednostronnie uprawnienia tylko dla przedsiębiorcy (np. wprowadzenie postanowień zawierających katalog praw przedsiębiorcy, przy braku odpowiednich z uprawnieniami konsumenta), lub odwrotnie,

- ujmują jednostronnie obowiązki tylko dla konsumenta (np. poprzez wydzielenie podrozdziału „obowiązki  konsumenta”, a niewyspecyfikowanie zakresu obowiązków przedsiębiorcy),

- zastrzegają co prawda obowiązki i prawa dla obu stron ale nieproporcjonalnie tzn. szersze uprawnienia (obowiązki) są przyznane (są nałożone) przedsiębiorcy (na konsumenta). Np. przedsiębiorca może nie realizować w terminach poszczególnych etapów inwestycji, zaś konsument już przy jednodniowym opóźnieniu w zapłacie ponosi wysokie kary umowne, 

- ograniczają lub wyłączają  odpowiedzialność  przedsiębiorcy za szkody  wyrządzone konsumentowi, np. poprzez zwroty „odpowiedzialność przedsiębiorcy ograniczona jest
do następujących przypadków (ze szczegółowym wyliczeniem)”,

- wyłączają odpowiedzialność przedsiębiorcy za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.W tym przypadku należy zwrócić uwagę np. na klauzule: „bez gwarancji”, „nie gwarantujemy efektu”, „na własne ryzyko”,

- pozbawiają konsumenta praw przyznanych mu ustawowo np. wyłączenie lub ograniczenie prawa konsumenta do odstąpienia od umowy zawartej na odległość (za pośrednictwem internetu, faxu, formularza załączonego do reklamy prasowej, innych środków porozumiewania się na odległość ) lub reklamacji świadczenia  przedsiębniorcy,

- wprowadzają  obowiązek  zawarcia  umowy  związanej z umową  główną lub przyrzeczenie zawierania innych  umów w przyszłości,

- wyłączają zwrot świadczeń na wypadek rezygnacji z umowy (utrata wpłaconych do momentu odstąpienia albo wypowiedzenia umowy rat ceny mieszkania),

- nakładają tylko na konsumenta obowiązek zapłaty kary umownej, odstępnego, zadatku (jak również zastrzegają nieproporcjonalnie wygórowaną wysokość tych zobowiązań),

- zmieniają cenę w trakcie trwania stosunku umownego albo nie przewidują prawa odstąpienia konsumenta,

- wyłączają jurysdykcję sądów polskich albo narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który nie jest właściwy. Uszczegółowienie i pełny katalog 23. kodeksowych klauzul abuzywnych zawiera uregulowanie art. 3853  k.c.