Jakie dane odnajdziemy w bazie NIP? Sprawdziliśmy

Historia Numeru Identyfikacji Podatkowej

Mimo tego, że NIP jest bazą danych, którą reguluje akt prawny z 1995 roku, to nie jest to najstarsza baza w Polsce. O wiele dekad wyprzedza ją REGON, czyli Rejestr Gospodarki Narodowej, który powstał już w 1975 roku. Warto jednak zwrócić uwagę na to, że — pod wieloma względami — baza NIP oferuje dostęp do ważniejszych z punktu widzenia przedsiębiorcy danych.

Od początku istnienia NIP, każdy z rekordów składa się z dziesięciu cyfr. Jego długość na przestrzeni lat nie zmieniła się. Wprowadzono jednak szereg daleko idących zmian w zakresie pisowni. W dużej mierze wynikają one z tego, że struktura bazy NIP z biegiem czasu ewoluowała.

Do 2012 roku, Numer Identyfikacji Podatkowej był obowiązkowy dla każdej aktywnej na rynku pracy osoby, w tym także dla osób zatrudnionych na umowę o pracę. Rodziło to wiele problemów, które ustawodawca próbował rozwiązać w dość nietypowy sposób.

Czytaj również: Dlaczego warto mieć firmowe konto bankowe za granicą - sposób na płynność finansową przedsiębiorstwa

Zdecydowano się na wprowadzenie dwóch, funkcjonujących obok siebie, metod zapisu numeru NIP. Firmy zapisywały go w formacie: 000-00-00-000, a osoby fizyczne umieszczały myślniki w taki sposób, by identyfikator prezentował się następująco: 000-000-00-00.

Numer Identyfikacji Podatkowej nie był dla osób zatrudnionych na umowę o pracę tylko pustą bazą rekordów, z której nie korzystano. Wręcz przeciwnie. NIP był niezbędną daną, jaką pracownicy musieli podać w dziale kadr. Korzystano też z niego podczas składania corocznego zeznania podatkowego.

Dopiero po kilku latach zdecydowano, że — dla osób fizycznych — lepiej sprawdzi się baza PESEL, podczas gdy Numer Identyfikacji Podatkowej zostanie przypisany do osób prowadzących działalność gospodarczą.

Jakie dane odnajdziemy w bazie NIP?

Jest to rejestr otwarty, czyli taki, do którego dostęp mają wszyscy obywatele Polski oraz — za sprawą bazy VIES — Unii Europejskiej. Każdy, kto chce szybko zapoznać się z Numerem Identyfikacji Podatkowej wybranej działalności gospodarczej może na przykład wejść na stronę ALEO.com, gdzie znajduje się darmowa wyszukiwarka (https://aleo.com/pl/funkcje/baza-firm/wyszukiwarka-nip), dzięki której nie tylko zapoznamy się z danymi z bazy NIP, ale też przeanalizujemy je na czytelnych wykresach.

Pośród informacji zawartych w tym rejestrze warto wskazać na dane teleadresowe oraz na informacje o osobowości prawnej działalności gospodarczej. Nie zabrakło też kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności, dzięki którym możemy szybko ustalić, jaki jest zakres działania interesującej nas firmy.

Numer Identyfikacji Podatkowej przyda nam się też, gdy chcemy zapoznać się z Białą Listą Podatników VAT. To nowość, którą w polskim porządku prawnym wprowadziło Ministerstwo Finansów. Akt prawny regulujący zakres działania tego zbioru został ogłoszony 1 września 2019 roku.

Po wpisaniu numeru NIP w wyszukiwarkę Białej Listy Podatników VAT dostajemy szybki dostęp do informacji o prokurentach, osobach uprawnionych do reprezentowania działalności gospodarczej, a także danych o rachunkach bankowych.

Polska — jako kraj członkowski Unii Europejskiej — udostępnia też dane o tak zwanym europejskim identyfikatorze VAT. To prosty sposób, by dowiedzieć się, czy firma wciąż działa i jest sklasyfikowana jako aktywny płatnik składek. Zwłaszcza teraz, po pandemii COVID-19, jest to usługa, która zyskuje na znaczeniu.

Jak można wyrobić Numer Identyfikacji Podatkowej?

Najprostszą metodą, z której możemy skorzystać przy okazji rejestrowania nowej działalności gospodarczej, jest formularz CEIDG-1. Pamiętajmy jednak o tym, że — zgodnie z literą prawa — NIP nadawany jest przez naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla miejsca rejestracji firmy.

Oznacza to, że na „aktywację” NIP-u czasem będzie trzeba poczekać nawet i kilka dni. W naszym kraju wciąż można założyć działalność gospodarczą w tradycyjny sposób: w okienku w siedzibie urzędu gminy lub w urzędzie skarbowym, gdzie trzeba wypełnić formularz zgłoszeniowy NIP-3.

Czytaj również: Czy e-faktury będą obowiązkowe? Jakie przepisy regulują cyfryzację w przedsiębiorstwach?

W polskim prawodawstwie można też uzyskać zaświadczenie o NIP. Jeśli potrzebujemy takiego dokumentu, trzeba skorzystać z formularza NIP-5/W. Jest to usługa płatna, a więc powinniśmy pamiętać o druku potwierdzającym uiszczenie opłaty skarbowej.

Numer Identyfikacji Podatkowej jest też obowiązkowy dla fundacji i stowarzyszeń rejestrowych, czyli takich, które figurują na przykład w bazie KRS.