Quasisojusz Chin i Rosji: gospodarcze wsparcie Pekinu podtrzymuje rosyjski wysiłek wojenny

– Relacja między Chinami a Rosją nie jest formalnym sojuszem, to raczej quasisojusz. Jest ona jednak bardzo bliska i z perspektywy Polski niekorzystna, a z roku na rok jeszcze bardziej się zacieśnia. Najlepiej pokazują to słowa Wanga Yi, ministra spraw zagranicznych Chin, który określił relacje chińsko-rosyjskie jako przykład najstabilniejszych, najdojrzalszych i strategicznie ważnych relacji między mocarstwami we współczesnym świecie. Fundamentem tej współpracy jest wspólny cel obu państw – zmiana obecnego ładu międzynarodowego i osłabienie amerykańskich sojuszy zarówno w Europie, jak i w Azji. Dlatego Chinom opłaca się wspierać Rosję w jej wysiłku wojennym przeciwko Ukrainie – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Paulina Uznańska, analityczka z Zespołu Chińskiego w Ośrodku Studiów Wschodnich.

Bliskość obu państw potwierdził majowy szczyt w Pekinie, gdzie podpisano szereg porozumień biznesowych i dwa polityczne. Wizyta została oceniona jako sygnał, że partnerstwo to pozostaje jednym z filarów polityki zagranicznej obu krajów. Pekin i Moskwa wzmacniają też w ten sposób swoją pozycję wobec USA.

^{Paulina Uznańska, analityczka z Zespołu Chińskiego w Ośrodku Studiów Wschodnich}

Czytaj również: UE wzmacnia relacje z Indo-Pacyfikiem — odpowiedź na rosnące zagrożenia geopolityczne

Nie oznacza to jednak relacji równorzędnych partnerów. Po utracie części zachodnich rynków i dostawców Rosja w dużym stopniu uzależniła się od chińskiego rynku, technologii i komponentów przemysłowych. Przykładem jest projekt gazociągu Siła Syberii 2, w sprawie którego rozmowy toczą się od kilku lat. Pekin wciąż nie zaakceptował warunków oczekiwanych przez Moskwę. Wykorzystuje silniejszą pozycję negocjacyjną, dążąc do uzyskania korzystniejszych dla siebie warunków. Jednocześnie chińskie władze konsekwentnie unikają zawarcia z Moskwą formalnego sojuszu wojskowego, zachowując swobodę działania w relacjach z Zachodem i ograniczając polityczne koszty wspierania Rosji.

– NATO kwalifikuje Chiny jako decydujący czynnik umożliwiający Rosji kontynuowanie wysiłku wojennego przeciwko Ukrainie. Wynika to z kilku elementów. Po pierwsze, Chiny dostarczają ok. 87 proc. produktów dual-use do Rosji, czyli technologii, które wcześniej były sprowadzane m.in. z Zachodu. Drugą kwestią jest wsparcie surowcowe – po 2022 roku Chiny stały się bezpiecznym zapleczem dla Rosji – wskazuje Paulina Uznańska.

Chiny są największym odbiorcą rosyjskich surowców energetycznych – Rosjanie po 2022 roku przekierowali tam znaczną część eksportu z rynków zachodnich. W ubiegłym roku, jak wskazuje analiza OSW z marca br., Chiny były odbiorcą ok. 45 proc.  eksportu rosyjskiej ropy naftowej i 40 proc. węgla.

Analitycy amerykańskiego Center for Strategic and International Studies (CSIS) zwracają uwagę, że wsparcie Pekinu ma przede wszystkim umożliwić Rosji prowadzenie długotrwałej wojny i ograniczyć skutki zachodnich sankcji, a nie przybiera formy bezpośrednich dostaw uzbrojenia. Chiny koncentrują się przede wszystkim na eksporcie technologii, komponentów przemysłowych i produktów podwójnego zastosowania.

W maju Reuters, powołując się na dokumenty oraz źródła w europejskich służbach wywiadowczych, poinformował, że na podstawie podpisanej w 2025 roku umowy około 200 rosyjskich żołnierzy miało zostać przeszkolonych w chińskich ośrodkach wojskowych, m.in. z wykorzystania dronów i prowadzenia działań z użyciem nowych technologii. W czerwcu br. wysoka przedstawicielka Unii Europejskiej do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Kaja Kallas przekazała, że co najmniej trzy europejskie służby wywiadowcze dysponują dowodami potwierdzającymi szkolenie rosyjskich żołnierzy na terytorium Chin.

– Rosyjscy żołnierze szkolili się m.in. w zakresie wojny dronowej na terenie Chin i później byli kierowani albo do Rosji, gdzie pełnili funkcję instruktorów i przekazywali pozyskaną tam wiedzę, albo część z nich była bezpośrednio kierowana na front na Ukrainie – mówi analityczka OSW.

Czytaj również: Polska architektura triumfuje w Budapeszcie. Dwie nagrody w Baumit Life Challenge 2026

Coraz częściej współpraca Pekinu z Moskwą przekłada się także na relacje Chin z państwami zachodnimi. Pokazała to reakcja na przyjęty pod koniec lipca 21. pakiet sankcji UE wobec Rosji, w którym objęto restrykcjami kolejne chińskie przedsiębiorstwa wspierające rosyjskie działania wojenne. Chiny niemal natychmiast wprowadziły ograniczenia wobec 14 europejskich podmiotów, zakazując im dostępu do chińskich produktów podwójnego zastosowania. Na liście znalazły się m.in. firmy z sektora obronnego i nowych technologii, w tym dwa podmioty z Polski – Politechnika Wrocławska i Vigo Photonics. Według analityków OSW szybka odpowiedź Pekinu miała pokazać, że kolejne sankcje wobec chińskich firm będą się wiązały z kosztami również dla europejskich przedsiębiorstw.

– Pekin uważa, że jest w stanie strategicznej rywalizacji z Zachodem i Rosja jest mu potrzebna do realizacji jego najważniejszego celu, czyli umacniania pozycji na arenie międzynarodowej. Jednocześnie widzimy to również w reakcji Chin na 21. pakiet sankcji Unii Europejskiej na Rosję, że są one gotowe podnosić cenę, jeżeli Zachód będzie chciał wywierać na nich dalej presję za to, że współpracują z Rosją – tłumaczy Paulina Uznańska.