Cząber ogrodowy (Satureja hortensis)

Cząber należy do rodziny jasnowatych. Ma silnie rozgałęzione łodygi i osiąga wysokość 25 – 50 cm. Cała roślina wydziela intensywny, korzenny zapach i ma pieprzowy, ostry smak. Cząber pochodzi z okolic Morza Czarnego i tam też wystę puje nadal jako roślina dziko rosnąca. Znany był już w starożytnym Rzymie. W średniowieczu najprawdopodobniej benedyktyni sprowadzili go także do Europy Środkowej. O d tamtej pory był chętnie siany w przydomowych ogródkach. Obecnie uprawia się go w wielu rejonach świata.

Jako środek leczniczy i przyprawa używane są tylko liście lub całe kwitnące ziele bez korzeni. Można je stosować świeże lub suszone. Cząber jako przyprawa nie powienien być długo gotowany, ponieważ wtedy gorzknieje. Lecznicze działanie cząbry wynika przede wszytskim z zawartych w nim olejków eterycznych. Do głównych składników tych olejków należą fenole, przede wszytskim tymol i karwakol, a ponadto terpeny i kwas rozmarynowy. Cząber zawiera też niewielkie ilości garbników, żywic i śluzów.

Cząber wspomaga apetyt, pobudza trawienie i łagodzi wzdęcia. Pomaga przy chorobach żołądka i jelit oraz przy biegunkach. Przypisuje się mu właściwości antybakteryjne, przeciwgrzybicze i zmniejsają fermentację jelitową.

Jest często stosowany jako przyprawa ułątwiająca trawienie cięzkostrawnych dań, szczególnie z fasoli. W medycynie ludowej był też stosowany jako środek przeciwkaszlowy. Cząber można również stosować zewnętrznie. Kąpiele z cząbrem łagodzą stany zapalne skóry, a przemywanie naparem zmniejsza świąd związany z ukąszeniami owadów. Warto również wiedzieć, że cząber nie tylko poprawia smak potraw i ułatwia ich trawienie, ale jest także, dzięki swoim właściwościom antybakteryjnym, naturalnym konserwantem.