Dalia (Georginia) - gwiazda jesiennego ogrodu

Dalie przepięknie i kolorowo kwitną od lipca do października. Dopiero pierwsze przymrozki powodują czernienie i zamieranie liści i łodyg.  Występują prawie we wszystkich kolorach i odcieniach (poza niebieskim) – czerwone, różowe, pomarańczowe, żółte, fioletowe i białe. Niektóre gatunki są dwubarwne w 2 kontrastowych odcieniach inne wielobarwne. W wielu odmianach barwy są jaskrawe, ale są też stonowane, pastelowe. 

Znanych jest ok. 20 tys. odmian dali, które różnią się między sobą wysokością  35 – 200 cm, kolorem, kształtem kwiatów, liczbą płatków kwiatostanu. Odmiany dali dzieli się na grupy:

• dekoracyjne są najbardziej popularne o pełnych kwiatach złożonych z szerokich, płaskich płatków, których brzegi są lekko wzniesione.
• anemonowe – przypominają anemony  tworzą pojedyncze kwiaty z jednym lub kilkoma pierścieniami różnobarwnych płatków w centrum wypukła poduszeczka płatków rurkowych.
• półkaktusowe – pośrednie między kolczastymi a dekoracyjnymi
• kaktusowe – o pełnych kolczastych kwiatach
• kryzowe, kołnierzykowe – pojedyncze z wewnętrznymi pierścieniami często inaczej wybarwionymi
• kuliste – mają gęsto ułożone, prawie rurkowe płatki, kwiaty mają od 8-10 cm średnicy najpopularniejsza grupa wystawowa.
• pomponowe – podobne do kulistych ale dużo mniejsze 

Uprawa:

Dalie w swoich naturalnych warunkach są bylinami żyjącymi wiele lat, w naszym klimacie są gatunkiem jednorocznym. Nie są zbyt wymagające w uprawie, początkujący ogrodnik doskonale sobie z nimi poradzi.  Rośliny wysadzamy do gruntu po 15 maja, kiedy nie ma już zagrożenia porannych przymrozków.  Niższe odmiany należy sadzić do 25 cm, wyższe co 50-60 cm i te należy zaopatrzyć w podpórki, gdyż ich delikatne łodygi pod wpływem wiatru mogą się złamać. 

Czytaj również: Wspięga pospolita Lablab purpureus (L.) Sweet - jesienna ozdoba ogrodu

Kwiaty najpiękniej rozkwitną w pełnym słońcu, w miejscu osłoniętym od silnych wiatrów.  Wymagają żyznej przepuszczalnej gleby i obfitego podlewania w okresie kwitnienia.  Dobrze jest podłoże urozmaicić torfem, włóknem kokosowym lub kompostem.  Konieczne jest też zasilenie roślin nawozem. 

Jesienią po pierwszych przymrozkach korzenie wraz z bulwami należy wykopać, pozostawiając nieco ziemi po lekkim przesuszeniu przenieść do przewiewnego pomieszczenia. Po wyschnięciu korzenie otrzepujemy z resztek ziemi  obcinamy wyschnięte końcówki i zimujemy w pojemniku z piaskiem i torfem lub trocie w temp. 5-9 stopni. Aby zapobiec pleśni, dobrze jest zanurzyć wcześniej korzenie w środku grzybobójczym. W styczniu lub w lutym warto zajrzeć do bulw i sprawdzić czy nie pojawiła się na nich pleśń lub choroby grzybowe. W takim przypadku należy odciąć z dużym zapasem chore części a narzędzie po skończonej pracy zdezynfekować. 

Czytaj również: Szachownica cesarska (Fritillaria imperialis)

Dalie można kupić najczęściej w postaci bulw  w stanie spoczynku zimą lub wiosną w sklepach ogrodniczych, supermarketach lub od producentów bezpośrednio zamawiając na stronie www.

Kwiaty można też  wyhodować z nasion, ale jest to trudniejsze rozwiązanie i polecane raczej doświadczonym ogrodnikom. 

Zastosowanie:

Dalia jest rośliną uniwersalną  w ogrodzie ma szerokie zastosowanie. Świetnie nadaje się do tworzenia pięknych rabat a mniejsze, karłowate odmiany do uprawy w pojemnikach, skrzynkach balkonowych i przyokiennych.  A jako kwiat cięty będzie ozdobą w wazonie, ponieważ wyjątkowo długo utrzymuje się w wodzie. Przycinanie kwiatów sprzyja powstawaniu kolejnych. 

Aby w pełni wydobyć piękno tych kwiatów najlepiej sadzić je w  dużych grupach. Warto mieszać różne gatunki, kolory i kształty ze sobą.  Dalia będzie też współgrała z innymi gatunkami jesiennych  kwiatów jak np. z rudbekią, nawłocią ogrodową czy astrami.

Dalie można również zestawiać z krzewami dekoracyjnymi z liści i owoców jesienią jak np. sumak, berberys, irga, trzmielina. 

Niskie odmiany sprawdzą się jako obwódki rabat ale również będą się pięknie komponować np. z rozchodnikiem okazałym, krwawnikiem pospolitym, pysznogłówką lub z trawą ozdobną.