Kuchnia miejsce wszechczasów

Mityczna kradzież ognia z Olimpu była jednym z ważniejszych punktów zwrotnych w dziejach ludzkości. Ogień jednoczył, dał ciepło i poczucie bezpieczeństwa, stworzył możliwość przygotowania ciepłych posiłków. Starożytne cywilizacje wraz ze swym bogactwem i etykietą wniosły nowe zwyczaje, jak osobne pomieszczenia do gotowania w domach bogatych Greków czy popularne w Rzymie kuchnie publiczne. Średniowiecze ze swym teatrem życia codziennego w jednej izbie powróciło do koncepcji centrum a nowożytność ponownie szukała rozwiązań odrębnych.

Nowoczesne myślenie o kuchni jako o miejscu pracy rozpoczęło się w wieku XIX. Kuchnie oddalone od pomieszczeń głównych ze względu na zapachy służyły głównie przygotowywaniu posiłków. Przechowywanie i zmywanie odbywało się w osobnych pomieszczeniach. Niezależnie od skali tych wnętrz panował w nich chaos. Nie zwracano na to zbytniej uwagi, gdyż było to miejsce pracy służby. Postępujące zmiany społeczne zaczęły dekonstruować ten układ. Dom w kwestii zarządzania codziennych życiem był strefą kobiet, nie dziwi nas więc fakt, że to one jako pierwsze zwróciły uwagę na niefunkcjonalność kuchni.

Czytaj również: Fototapeta w kuchni, czyli pomysł na pustą ścianę.

Rysunki i plany kuchni autorstwa Catharine Beecher oraz jej publikacje stanowią pionierskie spojrzenie na kuchnię pod kątem organizacji miejsca pracy. Christine Frederick wykonała kolejny krok na drodze do funkcjonalności kuchni przenosząc do niej wprost z fabryki zasady Tayloryzmu. Dokonania obu pań na kolejny poziom wynieśli architekci. Na otwarciu nowej siedziby Bauhausu w Dessau jeden z wyświetlanych filmów dotyczył zasad funkcjonalizmu w kuchni. Margarete Schütte-Lihotzky, architektka ze stoperem i miarką badała procesy użytkowe zachodzące w kuchni, do której nie wchodziła zanim nie zainteresowała się nią jako zadaniem projektowym. Jej tzw. kuchnia frankfurcka - przemyślana funkcjonalnie, z kuchenką gazową i metalowym zlewem (choć bez lodówki, którą uznano za zbyt ekstrawagancką) - stała się w roku 1927 wzorcem kuchni nowoczesnej.

XX-wieczny funkcjonalizm dokonał ogromnych zmian w naszym życiu i wprowadził na stałe do słownika designu słowo ergonomia. Nie wszyscy zdają sobie sprawę jak ważną rolę pełni ta nauka, choć wszyscy korzystamy z jej osiągnięć codziennie. Kuchnia i ergonomia to strategiczny tandem w naszych domach. Widzimy to wyraźnie dzisiaj, kiedy bardziej niż kiedykolwiek w historii doceniamy rolę kuchni. Kuchni jako: miejsca, zaprojektowanych tam funkcji, przedmiotów które im służą, odbywających się procesów. Nie przywiązujemy już nitek do kobiety chodzącej po kuchni, by sprawdzić kierunki poruszania się i ilość kroków. Dzisiaj szukamy rozwiązań dostosowanych do naszych potrzeb.

Czytaj również: Dom uszyty na miarę

Pragniemy wielości w jedności inaczej niż to miało miejsce w przeszłości. Doceniamy efektywne gospodarowanie przestrzenią, mądre schowki, odmaterializowanie ciężaru (jako kobieta nie mogę nie podkreślić jak bardzo jest to istotne), łatwy dostęp, redukcję form i możliwość elastycznego wykorzystania proponowanych rozwiązań nie tylko w kuchni, bezpieczeństwo, wysoką jakość. Współcześnie magia ergonomii pozwala nam korzystać z rozwiązań, które reagują na dotyk, nawet tylko jednego palca. Rozwiązań pozwalających nam na więcej robiąc tak naprawdę mniej. Widać to doskonale w showroomach marki PEKA (w tym w najnowszym apartamencie pokazowym otwartym na 20-lecie marki w jej siedzibie), służących temu byśmy osobiście mogli przekonać się o roli ergonomii.

Korzystanie z kuchni - podobnie jak jej urządzanie - jest pewnym rytuałem.

Ten rytuał odnajdujemy od 20 lat w ofercie marki PEKA. Marki, która myśląc o naszych kuchniach myśli tak naprawdę o nas.

dr Krystyna Łuczak-Surówka

Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie

dr Krystyna Łuczak-Surówka

Historyk sztuki i krytyk designu, absolwentka Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizuje się w polskim wzornictwie, który nie tylko bada, ale i kolekcjonuje. Miłośniczka lat 50. i 60. Współpracuje m.in. z Łódź Design Festiwal, Instytutem Wzornictwa Przemysłowego. Konsultantka Słownika Projektantów Polskich oraz autorka prezentacji Historia polskiego wzornictwa na stronach IWP. Publikuje m.in. w „2+3d”, „Elle Decoration”,  „Dobrym Wnętrzu”, „Design alive”.