Rzeżucha (Lepidium sativum)

Tak jak większość roślin z rodziny kapustowatych, rzeżucha zawiera olej gorczycowy i glikozydy, które odpowiadają za jej wyrazisty, pikantny smak, przypominający smak chrzanu. Substancje te regulują przemianę materii i pracę nerek, wzmacniają żołądek oraz woreczek żółciowy. Wykazują działanie lecznicze przy dolegliwościach reumatycznych i gośćcu. Ponadto rzeżucha jest ważnym źródłem witamin A, B1, B2, C, E, PP. Zawiera również takie mikroelementy, jak siarka, chrom, potas, mangan, magnez i wapń. Z tego powodu ceniona jest zwłaszcza zimą jako wartościowy składnik sałatek. Bez trudu można ją uprawiać w przydomowych ogródkach, na parapecie okiennym lub na balkonie.

Jednoroczna rzeżucha wypuszcza najpierw dwa listki na długiej łodyżce, a następnie kolejne małe, jasnozielone i lekko pierzaste. W czerwcu i lipcu na końcach pędów pojawiają się małe, białe lub bladoróżowe kwiatki. Zastosowanie mają wyłącznie kiełkujące rośliny lub całkiem młode pędy.

Nasiona wysiewa się w wilgotne podłoże i regularnie podlewa aż do zbioru roślin. Nawożenie nie jest konieczne, ponieważ rzeżucha rośnie bardzo szybko i zbierana jest wcześnie, w stadium kiełków lub pełnego rozwoju liścieni, a więc właściwie zanim w pełni rozwinie system korzeniowy. Rzeżucha jest rośliną niewrażliwą na choroby i szkodniki. Aby jednak otrzymać zdrowe rośliny, do domowej uprawy należy używać wyłącznie specjalnej ziemi do siewu.

Czytaj również: Skrzyp polny (Equisetum arvense)

Rzeżuchę wykorzystuje się, gdy pędy mają maksymalnie 5 – 10 cm wysokości, gdyż starsze rośliny są zbyt ostre i gorzkie w smaku. Łodyżki najłatwiej ściąć ostrymi nożyczkami kuchennymi. Rzeżuchy nie da się zakonserwować, dlatego najlepiej uprawiać ją przez cały rok na parapecie okiennym, zapewniając sobie stałe źródło świeżych roślin.

Zawsze należy stosować tylko świeżą rzeżuchę. Jej smak pasuje do wielu sałatek, zup, twarożków, dań z jajek, pomidorów, ziemniaków i chleba z masłem. Można dekorować nią surówki i talerze z zimnymi przekąskami. Do zup, sosów i czystych wywarów dodaje się ją dopiero po ugotowaniu potrawy, dzięki czemu roślina zachowuje wysoką zawartość witaminy C. Rzeżucha spożywana w większej ilości może powodować wzdęcia (przyczyną jest olej gorczycowy), dlatego należy jej używać w niewielkich porcjach. Do sałatek z dodatkiem rzeżuchy nie można dodawać octu – zastępuje się go sokiem z cytryny.

Rzeżuchę można z powodzeniem zastosować w ogrodzie jako przedplon na grządkach, które później zostaną obsadzone, np. sałatą głowiastą. Wysiana pomiędzy kolejnymi siewami rzodkiewek i rzodkwi rzeżucha wzmocni smak tych warzyw.

Czytaj również: Czosnek pospolity (Allium sativum)

Warto pamiętać, że rzeżuchę można uprawiać od marca do września w ogrodzie lub na balkonie. Przez cały rok dojrzewa również na parapecie okiennym. W miesiącach zimowych zaleca się uprawę na podłożu bez ziemi, na wacie, wilgotnym papierze kuchennym, w miseczkach lub różnych naczyniach glinianych przeznaczonych specjalnie do uprawy rzeżuchy. W porównaniu z uprawą na glebie, pędy dostarczą wtedy mniej szkodliwych azotanów.