Mostki termiczne w budynku. Jak ich unikać podczas ocieplania domu?

Mostki termiczne powstają najczęściej w miejscach, gdzie ciągłość izolacji zostaje przerwana, warstwa ocieplenia jest zbyt cienka albo została wykonana niedokładnie. Szczególnie narażone są połączenia różnych elementów konstrukcyjnych, takich jak ściany, stropy, dachy czy fundamenty. Problem może pojawić się również przy balkonach, wieńcach, nadprożach oraz w obrębie okien i drzwi.

^{Fot. swissporEPS}

Dlaczego mostki termiczne są problemem?

Prawidłowo wykonana termoizolacja ogranicza przepływ ciepła z ogrzewanego wnętrza na zewnątrz. Jeżeli jednak w jej ciągłości pojawi się słaby punkt, ciepło zaczyna intensywniej przenikać przez przegrodę. W efekcie rosną straty ciepła, a temperatura powierzchni przegrody w miejscu mostka może być niższa niż w pozostałej części ściany.

W niekorzystnych warunkach może to prowadzić do kondensacji pary wodnej, zawilgocenia przegrody, a następnie rozwoju pleśni. Mostki termiczne wpływają więc nie tylko na efektywność energetyczną budynku, lecz także na trwałość poszczególnych warstw przegród i komfort użytkowania pomieszczeń.

Dlatego eliminowanie mostków termicznych należy uwzględnić już na etapie projektowania budynku. Równie ważna jest jakość wykonania izolacji – nawet właściwie zaprojektowany system może nie zapewnić oczekiwanego efektu, jeśli płyty termoizolacyjne zostaną ułożone niedokładnie.

Gdzie powstają mostki termiczne?

Do najbardziej newralgicznych miejsc należą:

• połączenia ścian z fundamentami,
• wieńce i nadproża,
• połączenia ścian ze stropami i dachem,
• balkony i tarasy,
• narożniki budynku,
• ościeża okienne i drzwiowe,
• strefa cokołowa,
• podłogi na gruncie,
• miejsca połączenia płyty fundamentowej ze ścianami nośnymi.

^{Fot. swissporLAMBDA}

Czytaj również: Jak zamienić „wampira energetycznego” w oszczędny dom

Wspólną cechą tych miejsc jest zmiana geometrii przegrody, połączenie różnych materiałów lub przerwanie ciągłości izolacji. Przykładem może być żelbetowa płyta balkonowa przechodząca przez warstwę ściany. Beton ma znacznie większą przewodność cieplną niż materiał termoizolacyjny, dlatego nieprawidłowo zaizolowany balkon może stać się drogą intensywnego przepływu ciepła.

Podobne zjawisko występuje w obrębie wieńców, nadproży oraz na styku ściany z fundamentem. Właśnie dlatego szczególną uwagę należy zwrócić na prawidłowe połączenie poszczególnych warstw ocieplenia.

Ocieplenie fundamentów – jak ograniczyć mostki termiczne?

Jednym z najważniejszych obszarów, w których należy zadbać o ciągłość termoizolacji, są fundamenty. Mają one bezpośredni kontakt z gruntem i są narażone na działanie wilgoci, wód gruntowych, obciążeń mechanicznych oraz zmian temperatury.

Nieprawidłowo wykonane ocieplenie fundamentów może powodować zwiększone straty energii, a także sprzyjać powstawaniu mostków termicznych. Dlatego izolację części podziemnych należy projektować jako element całego systemu ochrony cieplnej budynku.

W zależności od warunków gruntowo-wodnych oraz konstrukcji budynku do izolacji fundamentów można stosować odpowiednio dobrane materiały EPS lub XPS. swisspor Polska wskazuje, że wybór rozwiązania powinien uwzględniać m.in. poziom wód gruntowych, głębokość posadowienia oraz wymagania dotyczące odporności na wilgoć i ściskanie.

Styropian EPS czy XPS na fundamenty?

Styropian EPS jest powszechnie stosowanym materiałem termoizolacyjnym, jednak jego poszczególne odmiany różnią się parametrami i przeznaczeniem. W przypadku fundamentów nie powinno się automatycznie stosować standardowego styropianu fasadowego. Dobór materiału musi odpowiadać warunkom, w których będzie on pracował.

Alternatywą jest XPS, czyli polistyren ekstrudowany. Dzięki zwartej, zamkniętokomórkowej strukturze charakteryzuje się niską nasiąkliwością oraz wysoką odpornością na ściskanie i uszkodzenia mechaniczne. Z tego względu XPS znajduje zastosowanie m.in. przy izolacji fundamentów, płyt fundamentowych, cokołów oraz podłóg na gruncie.

Według materiałów swisspor w określonych warunkach możliwe jest zastosowanie odpowiednio dobranego styropianu do izolacji fundamentów. Decyzja powinna jednak uwzględniać warunki gruntowo-wodne oraz parametry konkretnego materiału. Przy bardziej wymagających warunkach XPS zapewnia większą odporność na wilgoć i obciążenia.

Płyta fundamentowa a mostki termiczne

Szczególnego znaczenia nabiera termoizolacja w przypadku budynków posadowionych na płycie fundamentowej. Jeżeli warstwa izolacyjna zostanie zaprojektowana wyłącznie nad płytą, w miejscu styku płyty ze ścianami nośnymi może powstać mostek termiczny.

Materiały swisspor wskazują rozwiązanie polegające na zastosowaniu warstwy XPS pod płytą fundamentową, co pozwala ograniczyć przepływ ciepła w rejonie połączenia płyty ze ścianami. Właściwy układ warstw powinien zawsze wynikać z projektu i uwzględniać konstrukcję budynku oraz przewidywane obciążenia.

^{Fot. swissporLAMBDA WHITE}

Czytaj również: Podłoże, łączniki, montaż: trzy filary skutecznej termomodernizacji

Podczas wykonywania termoizolacji pod płytą fundamentową szczególnie ważne jest dokładne ułożenie płyt. Powinny one ściśle do siebie przylegać i być układane na mijankę, tak aby ograniczyć ryzyko powstania liniowych przerw w izolacji. swisspor zaleca również odpowiednie zabezpieczenie styków płyt, jeśli wymaga tego zastosowany sposób układania.

Jak prawidłowo wykonać termoizolację?

Eliminowanie mostków termicznych wymaga przede wszystkim zachowania ciągłości warstwy izolacyjnej. Płyty termoizolacyjne powinny być dokładnie dopasowane, bez przypadkowych szczelin i przesunięć. W przypadku układania izolacji w kilku warstwach należy stosować odpowiednie przesunięcie styków.

Dotyczy to zarówno izolacji ścian, jak i fundamentów, podłóg czy dachów. W instrukcjach swisspor podkreślono, że płyty XPS należy dokładnie dopasować i docisnąć do siebie, aby nie powstawały mostki termiczne. Przy układaniu dwóch warstw zalecane jest stosowanie układu na mijankę.

Istotne jest również właściwe przygotowanie podłoża. Powinno być odpowiednio równe, stabilne i przygotowane do montażu wybranego systemu. Niedokładności podłoża mogą bowiem powodować powstawanie pustek lub nierówności w warstwie izolacji.

Mostki termiczne w ścianach i przy oknach

W przypadku ścian zewnętrznych kluczowe jest zachowanie ciągłości ocieplenia na całej powierzchni elewacji. Szczególnej uwagi wymagają narożniki, nadproża, wieńce oraz okolice otworów okiennych i drzwiowych.

Ościeża powinny zostać odpowiednio zaizolowane, a połączenie stolarki z warstwą ocieplenia wykonane w sposób ograniczający powstawanie przerw w izolacji. Równie ważne jest prawidłowe dopasowanie płyt termoizolacyjnych.

Warto pamiętać, że nawet materiał o bardzo dobrym współczynniku przewodzenia ciepła nie wyeliminuje strat energii, jeśli izolacja zostanie wykonana nieszczelnie. swisspor zwraca uwagę, że na efektywność ocieplenia wpływa nie tylko parametr λ materiału, lecz także jakość wykonania i ryzyko powstania mostków termicznych.

Jak ograniczyć straty ciepła w domu?

Skuteczna ochrona przed mostkami termicznymi wymaga połączenia kilku elementów: prawidłowego projektu, właściwego doboru materiałów oraz dokładnego wykonania prac. Nie istnieje jeden uniwersalny materiał odpowiedni do wszystkich przegród. Styropian EPS może być właściwym rozwiązaniem w określonych zastosowaniach, natomiast w miejscach narażonych na wilgoć i wysokie obciążenia szczególne zastosowanie znajduje XPS.

Warto więc traktować termoizolację jako spójny system obejmujący ściany, fundamenty, podłogi, dach oraz wszystkie miejsca ich wzajemnego połączenia. Szczególnie istotne jest zachowanie ciągłości ocieplenia pomiędzy częścią podziemną i nadziemną budynku.

Mostki termiczne nie muszą być nieuniknionym elementem budynku. Ich ograniczenie jest możliwe dzięki właściwemu projektowaniu detali, odpowiedniemu doborowi materiałów oraz starannemu wykonaniu. Dobrze zaprojektowana i szczelna termoizolacja pomaga ograniczyć straty ciepła, poprawić efektywność energetyczną budynku i zwiększyć trwałość przegród. W przypadku fundamentów szczególnie ważne jest dopasowanie materiału do warunków gruntowo-wodnych – w wymagających warunkach XPS zapewnia właściwości odpowiednie do pracy w kontakcie z wilgocią i pod obciążeniem.