Legionella w wodzie pitnej - co to jest i jak się przed nią ustrzec?

Zachorowania na Legionellę nie są zjawiskiem nowym – szacuje się, że nawet 90% osób dorosłych posiada w swoim organizmie przeciwciała w jej kierunku. Pałeczki tej bakterii występują powszechnie w naturze, w zbiornikach ze stojącą wodą, ale także w instalacjach wodnych w budynkach. Doskonałych warunków do ich rozwoju dostarczają szczególnie obiegi ciepłej wody użytkowej. Namnażanie się bakterii występuje w wodzie o temperaturze pomiędzy 25 a 45ºC. Takie warunki mogą wystąpić w niedostatecznie podgrzewanym zasobniku c.w.u. lub w nieużywanym odcinku rur, który znajduje się blisko źródła ciepła. Szczególnym zagrożeniem są ślepe odcinki instalacji, w których występują korozja, piasek czy osad wodny, będące źródłem pożywki dla mikroorganizmów. Podczas korzystania z instalacji bakterie trafiają do armatury i wraz z aerozolem wodnym dostają się do płuc. Pomimo wdrażania przepisów i wprowadzania środków mających przeciwdziałać zachorowaniom, ich liczba wzrasta z roku na rok. Zgodnie z raportem opublikowanym przez Europejskie Centrum Prewencji i Kontroli Chorób Zakaźnych (ECDC - European Centre for Disease Prevention and Control) w 2017 roku nastąpiło najwięcej zgłoszeń przypadków Legionelli od początku prowadzenia statystyk. Ich liczba była nawet o 30% większa niż w roku 2016 i wyniosła aż 9238

Chora instalacja budynku?

Wśród przyczyn wzrostu zachorowań autorzy raportu dopatrują się rosnącej średniej wieku populacji europejskiej czy ocieplenia klimatu, które sprzyja rozpowszechnianiu się bakterii. Ważnym czynnikiem może być także wiek budynków, których instalacje mogą nie spełniać już standardów higieny i wymogów prawnych. Na przykład obowiązujące w Polsce warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nakładają obowiązek projektowania instalacji wodnych w taki sposób, by zapewniały one ciągłą cyrkulację i dawały możliwość dezynfekcji termicznej. Ponadto dostarczana do punktów czerpalnych woda powinna mieć temperaturę w przedziale 55-60ºC. W takich warunkach mikroorganizmy przestają się namnażać. Powyższe wymagania nie odnoszą się jednak do budynków, które powstały przed 2002 rokiem, a stanowią one zdecydowaną większość. Jedynym sposobem przeciwdziałania skażeniu wody w takich przypadkach mogłoby być ciągłe utrzymywanie określonej temperatury we wszystkich odcinkach instalacji, co niekiedy może być problematyczne ze względów technicznych. Z tego powodu Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody z 7 grudnia 2017 roku nakłada na właścicieli i administratorów budynków publicznych i zamieszkania zbiorowego obowiązek regularnego sprawdzania jakości wody w instalacji ciepłej wody. W tym celu należy pobierać próbki z określonych punktów instalacji i oddawać je do badań laboratoryjnych.  

Czytaj również: Dlaczego warto zamontować system odwróconej osmozy w domu - 5 ważnych powodów!

Profesjonalny pobór próbek

Zgodnie z rozporządzeniem próbki wody w kierunku wykrywania bakterii Legionella należy pobierać przy wypływie ze zbiornika ciepłej wody lub w najbliższym punkcie poboru wody, a także w najdalszym punkcie i w miejscu powrotu wody do podgrzewacza, jak również innych pośrednich ujęciach, jeśli instalacja jest rozległa. Próbka musi być przede wszystkim sterylna, dlatego w niektórych instrukcjach laboratoryjnych można znaleźć wskazania, by np. oczyścić wylewkę baterii z kamienia wodnego, usunąć perlator lub wysterylizować go za pomocą alkoholu czy nawet otwartego ognia. Zabiegi te nie zawsze jednak gwarantują czystość próbki, a mogą spowodować zniszczenie armatury. Praktycznym rozwiązaniem jest zawór probierczy SCHELL, który można zamontować w wybranych punktach instalacji i na co dzień używać jako armaturę regulacyjną. Kombinowana armatura składa się z zaworu kątowego oraz zaworu do poboru próbek wody pitnej wg normy DIN ISO 458, a także rurki probierczej ze stali szlachetnej z nakrętką złączkową. Aby pobrać próbkę, wystarczy wysterylizować rurkę, opalając ją przez chwilę otwartym ogniem, a następnie napełnić wodą pojemnik laboratoryjny. Wykonany z wysokiej jakości mosiądzu korpus jest obojętny chemicznie i nie wchodzi w reakcję z wodą. Konstrukcja zaworu wykazuje ponadto odporność na wysokie temperatury, a uszczelnienia zachowują swoje właściwości nawet w 120ºC. Zawory probiercze SCHELL spełniają wszystkie krajowe i europejskie regulacje prawne w zakresie czystości wody, a tym samym zapewniają wiarygodność badania.

Czytaj również: 9 najczęściej popełnianych błędów w domowej instalacji wodnej